Nhiều nghiên cứu vắc xin chống HIV đang tiếp tục được tiến hành

Nhân ngày Kiến thức về vắc xin năm 2014 (18/5) Viện Quốc gia về bệnh nhiễm trùng Dị ứng Mỹ (NIAID) đã ra thông cáo báo chí về tình hình nghiên cứu và sản xuất vắc xin chống HIV trên toàn cầu hiện nay.

Theo thông cáo này, việc phát triển được một vắc xin chống HIV an toàn và có hiệu lực đầy đủ là vấn đề thiết yếu nếu chúng ta muốn chấm dứt ngay và bền vững đại dịch HIV/AIDS trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên con đường đi tới một vắc xin như vậy vẫn chưa có và sẽ không dễ dàng để có đươc.

Trong 27 năm qua, kể từ khi cuộc thử nghiệm lâm sàng vắc xin chống HIV đầu tiên được tiến hành, chúng ta nhiều lần thất vọng bởi các vắc xin tưởng như đầy hứa hẹn, nhưng rốt cuộc lại không có kết quả qua các lần thử nghiệm trên lâm sàng. Mặc dù vậy, chúng ta cũng đã được cổ vũ bởi một nghiên cứu qui mô lớn ở Thái Lan (năm 2009). Đây là nghiên cứu lần đầu cho thấy, một vắc xin chống HIV có thể có tác dụng bảo vệ dẫu rằng còn ở mức độ khiêm tốn. Đồng thời, những phát hiện gần đây về các kháng thể có khả năng ngăn chặn nhiều chủng HIV khác nhau cũng đang làm chúng ta phấn khích.

HIV đang thách thức một cách “độc nhất vô nhị” sự ngăn cản của các vắc xin, bởi khác với các vi rút khác, nó chỉ “kích thích” cơ thể sản sinh ra các kháng thể có khả năng chống lại chúng (gọi là các kháng thể trung hòa phổ rộng) ở một số rất ít người nhiễm và các kháng thể này cũng chỉ xuất hiện sau vài ba năm kể từ khi người đó bị nhiễm HIV. Hơn thế, HIV còn có sự thay đổi cực kì đa dạng về mặt di truyền và biến dị rất nhanh để lẩn tránh các đáp ứng miễn dịch. Mặc dù vậy, thông qua các phát hiện quan trọng của các nghiên cứu cơ bản, các nhà khoa học đã có bước tiến đáng kể trong sự hiểu biết về các kháng thể trung hòa phổ rộng được phát triển như thế nào và về các điểm đặc biệt trên bề mặt HIV, mà các kháng thể này gắn vào, từ đó có thể dẫn đến các hướng đi mới cho sự phát triển vắc xin chống HIV trong tương lai.

Ví dụ, hiện nay, các nhà khoa học thuộc NIAID và các đối tác đang sử dụng các mẫu máu của những người mới nhiễm HIV để theo dõi và lập sơ đồ về sự “cùng phát triển” của HIV và của các kháng thể được sinh ra để chống lại HIV. Trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu cũng đã làm sáng tỏ các khu vực trên HIV mà các kháng thể này gắn vào để ngăn cản sự gây nhiễm của HIV, đồng thời cũng khám phá được cấu tạo các protein của HIV có chức năng “giúp” HIV xâm nhập vào các tế bào miễn dịch của người và gây nên tình trạng nhiễm HIV của cơ thể. Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu còn phát hiện ra cơ chế tạo ra sự ổn định của các protein chủ yếu của HIV và các điểm “trú ẩn” mà ở đó một số trong những HIV mạnh nhất đã trung hòa được các kháng thể gắn vào chúng. Các phát hiện này đang giúp các nhà khoa học tiến hành một nghiên cứu vắc xin chống HIV trên khỉ không dạng người thông qua việc sử dụng SIV (vi rút gây suy giảm miễn dịch mắc phải ở khỉ, tương tự như HIV ở người) và nghiên cứu này đã mang lại sự hiểu biết thấu đáo hơn sự kiểm soát và loại bỏ tình trạng nhiễm bệnh…

Hiện nay các nhà khoa học của NIAID cũng đang đánh giá việc tiêm các kháng thể trung hòa phổ rộng (gọi là VRC 01) trong giai đoạn đầu của các cuộc thử nghiệm trên cả người nhiễm HIV và người không nhiễm HIV.

Các nhà khoa học cũng đang tiếp tục khai thác các phát hiện từ nghiên cứu vắc xin ở Thái Lan năm 2009 (nói trên) để nghiên cứu phát triển vắc xin tương tự nhưng có tác dụng kéo dài hơn. Giai đoạn đầu của thử nghiệm lâm sàng vắc xin này được dự kiến diễn ra tại Nam Phi vào đầu năm 2015…

Theo NIAID, ACĐ714